สัญญาณเตือน! ตกขาวแบบไหน "อันตราย"

ลักษณะของตกขาวสามารถบ่งบอกถึงสภาวะสุขภาพที่แตกต่างกันได้ ตั้งแต่ภาวะปกติไปจนถึงการติดเชื้อหรือโรคร้ายแรง ซึ่งโดยปกติแล้วตกขาวจะมีลักษณะเป็นมูกใส หรือสีขาวขุ่นเล็กน้อย ไม่มีกลิ่น และไม่คัน หากมีสี กลิ่น หรืออาการอื่นๆ ร่วมด้วย

ตกขาวปกติ (Physiological Leukorrhea)

• ลักษณะ : มูกใส คล้ายไข่ขาว หรืออาจมีสีขาวขุ่นเล็กน้อย
• ปริมาณ : ปริมาณจะแตกต่างกันไปในแต่ละช่วงของรอบเดือน มักมีปริมาณมากขึ้นในช่วงกลางรอบเดือน (ช่วงตกไข่) หรือช่วงก่อนมีประจำเดือน
  
• กลิ่น/อาการ : ไม่มีกลิ่นเหม็น ไม่ทำให้เกิดอาการคัน แสบ หรือระคายเคืองบริเวณช่องคลอด
  
• สาเหตุ : เป็นกลไกธรรมชาติของร่างกายในการสร้างความชุ่มชื้นและป้องกันการติดเชื้อในช่องคลอด 

ตกขาวผิดปกติ (Abnor    mal Leukorrhea)
ลักษณะตกขาวที่ผิดปกติมักเกิดจากการติดเชื้อ หรือปัญหาอื่นๆ ซึ่งสามารถจำแนกตามสีและอาการร่วมได้ดังนี้

สีขาวขุ่น/เทาอ่อน (ปริมาณมาก)

• มีกลิ่นเหม็นคาวปลาชัดเจน โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์หรือหลังหมดประจำเดือนใหม่ๆ ไม่มีอาการคันหรือแสบ
• สาเหตุเกิดจากภาวะช่องคลอดอักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย (Bacterial Vaginosis - BV)

• คล้ายแป้งเปียกหรือนมบูด มีอาการคันและแสบร้อนบริเวณช่องคลอดอย่างรุนแรง อาจมีอาการบวมแดงร่วมด้วย
• สาเหตุเกิดจากการติดเชื้อราในช่องคลอด (Yeast Infection / Candidiasis)

สีเหลือง/เขียว

• มีลักษณะเป็นฟอง มีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรง อาการคัน แสบ ปวดท้องน้อย หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
• อาจเกี่ยวข้องกับโรคติดเชื้อพยาธิในช่องคลอด (Trichomoniasis) หรือ โรคหนองในแท้/เทียม (Gonorrhea/Chlamydia)

สีน้ำตาล/มีเลือดปน

• อาจมีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรง ปริมาณมาก
• สัญญาณอันตรายที่อาจบ่งบอกถึง เนื้องอกในมดลูก หรือมะเร็งปากมดลูก/มะเร็งโพรงมดลูก ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

สีชมพูอ่อน/มีเลือดปนเล็กน้อย

• มักเกิดขึ้นในช่วงใกล้มีประจำเดือน หรือหลังคลอดบุตร อาจเกิดจากการระคายเคือง หรือเป็นสัญญาณของการฝังตัวของตัวอ่อนในระยะเริ่มแรกของการตั้งครรภ์ได้
• โดยทั่วไปอาจไม่อันตราย แต่ถ้ามีอาการผิดปกติอื่นร่วม ควรปรึกษาแพทย์

แนวทางการป้องกันตกขาวผิดปกติมุ่งเน้นไปที่การรักษาสมดุลของแบคทีเรียที่ดีในช่องคลอดและสุขอนามัยส่วนบุคคลที่ดี แนวทางปฏิบัติดังนี้ 
สุขอนามัยส่วนบุคคล

• ทำความสะอาดอย่างถูกวิธี : ล้างบริเวณอวัยวะเพศภายนอกด้วยน้ำสะอาดหรือสบู่อ่อนๆ เท่านั้น หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด เพราะจะทำลายแบคทีเรียดีตามธรรมชาติและทำให้ค่า pH เสียสมดุล
• ซับให้แห้ง : หลังทำความสะอาด ควรซับบริเวณจุดซ่อนเร้นให้แห้งเสมอเพื่อป้องกันความอับชื้นซึ่งเป็นสาเหตุของการติดเชื้อรา
• เช็ดจากหน้าไปหลัง : หลังขับถ่าย ให้เช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลัง (จากช่องคลอดไปทางทวารหนัก) เพื่อป้องกันการนำเชื้อแบคทีเรียจากทวารหนักเข้าสู่ช่องคลอดหรือทางเดินปัสสาวะ
• เปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อยๆ : ในช่วงมีประจำเดือน ควรเปลี่ยนผ้าอนามัยทุก 3-4 ชั่วโมง เพื่อลดความอับชื้น 

การเลือกเสื้อผ้า

• สวมใส่เสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี : เลือกกางเกงชั้นในที่ทำจากผ้าฝ้าย (คอตตอน) และหลีกเลี่ยงกางเกงที่รัดแน่นเกินไป เพื่อให้อากาศถ่ายเทได้สะดวกและลดความชื้นสะสม 

โภชนาการและไลฟ์สไตล์

• รับประทานโยเกิร์ตหรือนมเปรี้ยว : อาหารที่มีจุลินทรีย์โปรไบโอติก (Lactobacillus) จะช่วยเพิ่มแบคทีเรียดีในช่องคลอดและช่วยรักษาสมดุล pH
  
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ : การดื่มน้ำสะอาดอย่างเพียงพอช่วยรักษาสมดุลของร่างกายโดยรวม
  
• หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น : ลดการบริโภคน้ำตาลและแป้งขัดขาวที่มากเกินไป และหลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่อาจก่อให้เกิดการระคายเคือง เช่น สบู่ที่มีน้ำหอมรุนแรง หรือแผ่นอนามัยที่มีกลิ่น
• รักษาสุขอนามัยทางเพศ : การใช้ถุงยางอนามัยสามารถช่วยป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ซึ่งเป็นสาเหตุของตกขาวผิดปกติได้